تبلیغات
وبلاگ اطلاعات پزشکی - دستورالعمل مراقبت قبل از بارداری
سلام عزیزان کیان هستم بچه ی مهاباد خوشحالم که به به وبه من اومدین امیدوارم که مطالبم به دردتون بخوره
تاریخ : چهارشنبه 2 اسفند 1391
نویسنده : کیان کیانی

دستورالعمل مراقبت قبل از بارداری


در بسیاری از کشورهای در حال توسعه عوارض دوران بارداری و زایمان علت اصلی مرگ زنان در سنین بارداری محسوب می شوند در هر دقیقه بیش از یک مادر به دلیل عوارض بارداری و زایمان جان خود را از دست می دهند و به طور کلی ۵۸۵۰۰۰ مادر به همین دلیل در هر سال از بین می روند .

 کمتر از یک درصد این مرگها در کشورهای توسعه یافته اتفاق می افتد. علاوه بر مرگهای ناشی از عوارض دوران بارداری و زایمان در هر سال زنان با بیش از ۵۰ میلیون مشکلات بهداشتی مرتبط با بارداری روبرو می باشند.

به طور تقریب ، حدود ۳۰۰ میلیون نفر زن ، بیش از یک چهارم زنان بالغ کشورهای در حال توسعه ، از بیماریها و جراحات حاد یا مزمن مرتبط با حاملگی و زایمان رنج می برند.

بررسیهای آماری نشان می دهد که میزان مرگ و میر مادران در استان اصفهان در سال ۸۱ برابر۵/۱۸ درصد هزار‌بوده و نکته قابل تامل اینکه در تمام موارد مرگ مادری در طی سالهای ۱۳۷۸ تا ۱۳۸۱ ، مادر باردار ، دارای یکی از فاکتورهای خطر دوران بارداری و در حقیقت نیازمند مراقبت ویژه بوده است.

بررسیهای گوناگون ثابت کرده که در صورت تامین منابع و در اختیار قرارگرفتن خدمات کافی ، این عوارض و مرگها قابل پیشگیری است.

به طور کلی طبق آخرین آمار گرفته شده براساس نظام ثبت و گزارش از جمیع بارداریهای تحت پوشش سیستم بهداشتی استان در سال ۷۹ بیش از ۵۰ درصد را بارداریهای در معرض خطر یا پرخطر تشکیل داده اند.

تعدادی از این بارداریها مربوط به عوامل یا فاکتورهایی هستند که با آموزش و مراقبتهای قبل از بارداری قابل حذف می باشند ، نظیر حاملگی در سنین زیر ۱۸ و بالای ۳۵ سال ، حاملگی با فواصل کمتر از ۲ سال ، حاملگی چهارم و بیشتر .

گرچه برخی از فاکتورهای خطر قابل پیشگیری یا حذف نیستند و لیکن با انجام مراقبتهای قبل از بارداری و ارائه آموزشهای لازم می توان عوارض ناشی از آنها را در طی بارداری به حداقل رساند مانند ابتلا به بیماریهای مختلف ، سابقه وجود عوارض دوران بارداری و زایمان.
در این راستا ضرورت دارد سطح آگاهی پرسنل ارائه دهنده خدمات (بهورز ، کاردان ، کارشناس و پزشک) در زمینه اهمیت ، لزوم و چگونگی مراقبتهای قبل از بارداری ارتقاء یافته و ایشان براساس شرح وظایف مشخصی با برنامه ریزی مدون در چهارچوب مراقبتهای اولیه بهداشتی به ارائه این خدمات بپردازند.

تعریف : مراقبت قبل از بارداری مجموعه ای از خدمات مراقبتی است که به ارزیابی خطرات موجود برای باردار شدن می پردازد و با ارائه آموزشها و انجام اقدامات درمانی و مداخلات دارویی در زمینه بهبود سلامت زن تلاش می کند. هدف از این خدمات ایجاد یک بارداری بدون خطر ، حفظ و تامین سلامت مادر و جنین وی می باشد.

مراقبت باید شامل این موارد باشد :

۱- مصاحبه ، تشکیل (یا بررسی پرونده)

۲- معاینه بالینی

۳- آزمایشها (یا بررسی تکمیلی)

سه مورد فوق به منظور شناسایی عوامل خطر تاثیر گذار بر نتیجه حاملگی و ارزیابی آمادگی (اجتماعی و اقتصادی ) زوجین برای بچه دار شدن صورت می گیرد.

۴- آموزش و مشاوره

۵- ایمنسازی و مکلمهای غذایی

جدول مراقبت پیش از بارداری (خلاصه پنج مرحله مراقبت قبل از بارداری را مشخص می نماید.)

مراقبت پیش از بارداری

چگونگی مراقبت قبل از بارداری در سیستم بهداشتی

الف ) ارائه کننده خدمت :

این خدمات توسط کارکنان محیطی اعم از بهورز ، کاردان و کارشناس ( بهداشت خانواده و مامایی )و پزشک عمومی در واحدهای بهداشتی درمانی به مراجعین ارائه می شود.

ب ) گروه هدف :

شامل کلیه خانمهایی هستند که تصمیم به باردار شدن دارند و یا در معرض خطر بارداری هستند ( منظور خانمهای عقد کرده و زنان فاصله گذار استفاده کننده از روش غیر موثر می باشند.). لذا جهت انجام این مراقبت از “فرم فاصله گذاری بین تولدها “ استفاده می شود.

ج ) دستورالعمل مراقبت پیش از بارداری :

۱- گرفتن شرح حال مراجعه کننده:

در گرفتن شرح حال موارد زیر را مورد سئوال قرار دهید.

تاریخچه پزشکی :

سابقه یا ابتلا فعلی به بیماریهای زمینه ای مانند دیابت ، فشار خون بالا ، صرع ، بیماری کلیوی ، کبدی ، قلبی (اختلالات دریچه ای و سیانوتیک ) ، اختلال انعقادی (ترومبوآمبولی ، هموفیلی) ، بیماریهای بافت همبند، اختلالات روانی ، بیماریهای ژنتیکی ، مصرف دارو ، عادات غذایی و سابقه جراحی .

تاریخچه بارداری: سابقه عوارض در بارداری و زایمان قبلی

تاریخچه خانوادگی :

ابتلا به بیماری زمینه ای ، عقب افتادگی ذهنی و نقایص مادرزادی در خانواده

تاریخچه اجتماعی :

سن زیر ۱۸ سال و بالای ۳۵ سال ، فاصله گذاری کمتر از ۳ سال ، بارداری چهارم و بالاتر ، مصرف سیگار و اعتیاد به مواد مخدر و مشروبات الکلی، نمایه توده بدنی غیر طبیعی (BMI کمتر از۱۹و بیشتر از ۲۹ ) و مادر دارای شغل سخت و سنگین (شامل کار طولانی مدت به صورت ایستاده ، قرار گرفتن در معرض تشعشعات رادیواکتیو و اشعه ایکس و یا در معرض مواد شیمیایی (حشره کش ، آزمایشگاه و … ) و بالابودن حجم فعالیت جسمی به گونه ای که موجب افزایش ضربان قلب و عرق کردن زیاد شود. )

تذکر ۱: با توجه به اینکه بخش شرح حال فرم فاصله گذاری در حال حاضر برای انجام مراقبت قبل از بارداری کامل نمی باشد . لازم است در هنگام گرفتن شرح حال موارد مندرج در دستورالعمل (بخش شرح حال ) حتما” مورد سئوال قرار گیرند.

۲- انجام معاینه بالینی که شامل دو مرحله به شرح ذیل می باشد :

الف ) کنترل قد و وزن ، نمایه توده بدنی و فشار خون

ب ) انجام معاینه فیزیکی

نمایه توده بدنی :

با استفاده از میزان وزن و قد ، نمایه توده بدنی خانم (BMI) را محاسبه کنید (حدود طبیعی بدنی بین ۲۰ تا ۲۶ است .) و مقدار آن را در گوشه سمت چپ وبالای فرم فاصله گذاری به شکل زیر ثبت نمایید.

….. = ۱۰۰ * ٢ (قد(متر))/ وزن(کیلوگرم) = BMI

فشار خون مادر را اندازه گیری کنید . فشار خون ۹۰/۱۴۰ میلیمتر جیوه و بالاتر « فشار خون بالا» است.

برای انجام معاینه فیزیکی به شرح زیر اقدام کنید.

- بررسی صلبیه ، از نظر زردی و ملتحمه چشم ، از نظر کم خونی

- بررسی پوست از نظر وجود ضایعه

- لمس تورم واندازه غده تیروئید از نظر گواتر یا ندولهای تیروئید

- سمع قلب و ریه

- معاینه پستانها

- لمس شکم از نظر بررسی اندازه کبد وطحال وبررسی شکم از نظر وجود اسکار (برش جراحی)

- بررسی اندامهای تحتانی از نظر وجود واریس و ادم

-  معاینه لگنی شامل :

الف ) بررسی وضعیت ظاهری لگن از نظر تغییر شکلهای محسوس مانند راشیتیسم ، فلج بودن ، اسکولیوزیس و وضعیت ناحیه تناسلی از نظر هرپس و یا سایر ضایعات

ب ) معاینه واژینال به منظور بررسی عفونتها ، تومورها ، انجام پاپ اسمیر ، معاینه رحم وضمائم آن

تذکر ۲ : انجام معاینه فیزیکی توسط پزشک یا ماما صورت می پذیرد.

۳- توصیه جهت انجام آزمایشات یا بررسی های تکمیلی :

پاپ اسمیر : در خانمی که حداقل سه سال از آخرین پاپ اسمیر او گذشته باشد یا براساس تمایل شخصی ، از دهانه رحم نمونه بگیرید .

آزمایشهای پیش از بارداری :

تعیین گروه خون و ارهاش ، اندازه گیری هموگلوبین و هماتوکریت ، قند خون ناشتا ، کامل ادرار ، VDRL ، تیتر سرخجه و سنجش آنتی ژن و ویروس هپاتیت ب را توصیه کنید.

تذکر ۳ : هزینه آزمایشات به عهده مراجعه کننده می باشد.

۴ – ارائه آموزش و انجام مشاوره :

آموزش و مشاوره در زمینه بهداشت فردی و روان ، تغذیه ، فعالیت ، مصرف دارو، دخانیات و مواد مخدر و بهداشت محیط کار مادر

۵- ایمنسازی و توصیه به مصرف مکملهای  غذایی :

مطابق جدول مراقبت پیش از بارداری اقدام نمایید.

تذکر ۴ : در صورت تزریق واکسن ویروس زنده سرخجه ، خانم باید تا ۳ ماه از یک روش پیشگیری از بارداری موثر استفاده کند و چنانچه خانم قبل از ۳ ماه باردار شود نیاز به ختم بارداری نیست.

  تاریخ مراجعه بعدی :

به خانم توصیه کنید که در صورت قطع قاعدگی برای تشخیص بارداری مراجعه نماید.




موضوعات مرتبط: بارداری ,
برچسب‌ها: دستورالعمل مراقبت قبل از بارداری ,
آخرین مطالب